Nieuwe publicatie over 'Warmteschappen'

In de publicatie 'Warmteschappen' lees je hoe warmte-initiatieven en burgercoöperaties een volwaardige plek kunnen krijgen in de warmtetransitie.

Aanleiding

De warmtetransitie lijkt momenteel gedomineerd door een klassiek speelveld van overheid en markt. Er is veel aandacht voor de betrokkenheid van bewoners, vooral voor het verkrijgen van draagvlak. Dat bewoners zelf plannen voor hun buurt maken en zelf het warmtesysteem in eigendom willen nemen, is nu nog een uitzondering. Alhoewel overheden sympathiek staan tegenover de initiatieven en hen steun verlenen, is het lastig een plek te krijgen in strategisch beleid en voldoende financiering te krijgen voor het hele en complexe proces.

Drie economische domeinen

In de maatschappelijke discussies verschijnen andere economische theorieën om de vanzelfsprekendheid van een klassiek speelveld en marktordening te bevragen of te doorbreken. Hoogleraar economie Irene van Staveren gebruikt hiervoor bijvoorbeeld het werk van Adam Smith die drie waardendomeinen onderscheidt:

  • De markt met ruil op basis van keuzevrijheid 
  • De staat met regelgeving en herverdeling op basis van rechtvaardigheidsprincipes.
  • De gemeenschapseconomie van de commons en onderlinge zorg op basis van welwillendheid.

In termen van Adam Smith kunnen we zeggen dat overheden momenteel niet goed in staat zijn om het derde domein van de gemeenschapseconomie in de warmtetransitie te erkennen en ondersteunen. 

Om een beter beeld te krijgen van de voorwaarden voor een nieuw samenspel tussen overheid, markt en de ‘nieuwe commons’ heeft Energie Samen|Buurtwarmte in opdracht van Duurzaam Door een verkenning gedaan naar de randvoorwaarden voor warmte-initiatieven om een volwaardige positie in het speelveld van de lokale warmtetransitie te krijgen. Dit hebben we onder andere samen met de ministeries EZK en BZK, VNG, kennisinstellingen als DRIFT en koploper initiatieven gedaan. 

Tien inzichten 

Samenvattend heeft dit project 10 inzichten opgeleverd over de eigen positie van warmteschappen.

  1. Lokaal eigendom bij warmte ontbreekt.
  2. Warmteschappen definiëren als nieuwe marktspeler en uitwerking Europese directives. 
  3. Ruimte maken zodat overheden en initiatieven samen kunnen leren.
  4. Ruimte voor initiatief bij complexe, interbestuurlijke transitie
  5. Het warmteschap opnemen in de warmtewet en zorgen voor betere aansluiting met transitievisie warmte.
  6. Samenwerking van ECW (Expertise Centrum Warmte) en warmte-initiatieven vormgeven voor kennisdeling.
  7. De regierol van gemeenten en het initiatief van initiatieven op elkaar afstemmen.
  8. De democratie in de energietransitie aanvullen met gebiedsdemocratie. 
  9. Het warmteschap met eerste recht van ontwikkeling opnemen in transitievisie warmte en de warmteketen.
  10. Een landelijke coöperatieve ondersteuningsstructuur inrichten voor het professionaliseren van warmte-initiatieven en warmteschappen.

Lees meer

Zie ook: